Lambda Blog

Category: Ажил ба Амьдрал

  • Digital Nomadism is Dead Long Live the Global Mobility Elite: The Case of Mongolia

    Digital Nomadism is Dead Long Live the Global Mobility Elite: The Case of Mongolia

    Digital Nomadism is Dead Long Live the Global Mobility Elite

    Back in the 2020s everyone wanted to be a Digital Nomad. They would talk about professionals working on their laptops on a beach in Bali wearing sunglasses. This was about freedom. By 2026 that conversation became a joke. Digital Nomads couldn’t get work done anywhere. They couldn’t help their companies.

    The new era is the age of Global Mobility. This is about working in an planned way. It’s not about how you want your life to be. It’s about becoming part of a high-level workgroup in the labor market. These workers are not nomads. They are leaders who’re good at Global Mobility.

    So why didn’t the Digital Nomad concept work?

    Some research in 2025 showed that 62% of workers went back to an office. They couldn’t work well with their colleagues. Advance their careers. The problem with Digital Nomads was that they thought work was a part-time thing. They got frustrated with time zones and didn’t understand different cultures.

    Global Mobility is different. Work is a part of a global network. Whether the manager, engineer or creative director works from Ulaanbaatar, Berlin, Tokyo or even Mars they’re all working on the projects. We call this Systemic Mobility.

    Systemic Mobility is based on three concepts:

    * Cultural Intelligence. Research by the World Bank shows that 80% of a leaders success with teams from countries depends on understanding different cultures. A global mobility expert works like a decoder. They know that an engineers silence at a meeting means they’re probably thinking, not that they agree.

    * Follow-the-Sun architecture. The expert works at 9, 5 or whatever. They design work so that when its night in Ulaanbaatar work continues in Europe. When its night in Europe work goes to the Americas. This allows for work to happen all the time.

    * Asynchronous Diplomat. In 2026 people were tired of using Zoom all the time. Top specialists in Global Mobility communicate with videos and long texts. They don’t need real-time conversations. They just need results.

    Ulaanbaatar: The new center of the global network

    Mongolia is in a position. It links Central Asia with the rest of the world. The time zone is perfect for working with markets. A study showed that high-level specialists working in Mongolia for companies increased by 45% in just 18 months. These are not nomads. These are leaders who’re good at Global Mobility.

    What kind of worker are you?

    In 2026 there are two types of specialists.

    * Digital Nomad: The main goal is comfort and travel.

    * Global Mobility: The main goal is to make an impact and be efficient.

    FeatureDigital Nomad (Legacy)Global Mobility Elite (Future)
    Primary GoalPersonal comfort & travelGlobal impact & systemic efficiency
    CommunicationSynchronous (Real-time/Zoom)Asynchronous (Systematized)
    Value MetricHours worked (Input)Value added (Output)
    MindsetEscaping the systemMastering the network
    Location“Wherever has the best Wi-Fi”Strategic positioning for global reach

    Your communication style is also different. Digital Nomads communicate in time. Global Mobility workers use communication. The value attached to employees is also different. Digital Nomads are paid for their hours. Global Mobility workers are paid for the value they add.

    Lambda Global Manifesto: Capability over Coordinates

    Our message to companies is simple. You don’t need an office in a perfect location. You need workers. Global Mobility is not something that employees need. It’s something that companies need to succeed. It’s not unusual for a young professional in Ulaanbaatar to work with a team from India, Germany and Brazil at the time.

    Lambda Global helps businesses find talent. We don’t just fill positions. We bring a Global Brain to your company. We do this in a way.

    FeatureTraditional RecruitmentLambda Global (Global Brain)
    Talent ReachGeographically restricted (Local)Unlocking the Global Talent Pool
    Evaluation CriteriaTechnical Skill-set onlyAssessing “Mobility Mindset” and CQ
    Primary ObjectiveFilling a vacancyDelivering Strategic “Brainpower”
    Operational ScopeLocal market limitationsBorderless workforce integration

    The era of the Digital Nomad is over. We’re entering the era of the leader. Where you are located doesn’t matter. What matters is your connections, leadership and value. This is your passport to success, in the labor market. Will you stay a Digital Nomad? Will you become a member of the Global Mobility elite?

  • Where Do Women with Children Work Today?

    Where Do Women with Children Work Today?

    Choose the family or the career, you cannot have it all. It was a belief most women held few decades ago. Today everything has changed, or is it?

    In the corporate world of Mongolia, women seem to be everywhere. Managers to staff, seminars to networking events you can see outnumbering women. Nevertheless, studies are telling us a different story. In the last decade women’s education attainment was mostly higher than men. Unfortunately, this does not automatically translate to women’s labor force participation. According to the latest available study of 2022, the women’s labor force participation rate in Mongolia was 51.5%, while men’s was significantly higher at 66.4%. Position wise, women also fall behind. From the total of 58,300 managerial positions, 23,300 – 40% were women, whereas male was 35,000 – 60%. Furthermore, gender-based salary gap is still persistent in Mongolia. According to the study, average hourly wage of male worker was 6,400 MNT, meanwhile women’s 5,100 MNT. All these numbers are indicating a disadvantaged career opportunity for female employees.

    Women with small children are subject to further marginalization. There are very few remote and part-time positions available at the labour market. Especially, with a promotion to a higher position, you have to show up at the office every day. These conditions leave women with an option to start their own business.

    The small and medium sized enterprise is dominated by women, making 68%. If we look closely, we can have more understanding of what type of businesses these women run. 75.2% of these women owned enterprises have no paid employees. Most women indicates that they take their family support in their business. Family members take part in the business in a form of helping with product sales, delivery, marketing and social network. It means online shops, bakery, sewing and handmade business sector is prevalent among women with small children.
    Only one out of five women is a member of business support network or association. Female business owners with family caring obligations does not take part in such networks. They struggle between family obligations and the business. Lack of self-development affects the business development.

    Women, who has no skills of sewing or make anything with hands, has a limited option of participation in the market. Consequently, women with small children even though they have a university degree finds themselves in much more disadvantaged place. If there were more options and support, women do not have to struggle between children and career. Essentially, family obligations do not have to mostly fall onto women’s shoulders. Unfortunately, this is an issue for most women not participating in the labor market.

    I have an experience working from home part-time with my former employer. From this experience, I can tell part-time work is the most suitable option for women with children. I have worked mostly from home, thus my occasional visit to our office always felt refreshing and delightful. It was pleasant to see my co-workers in person time to time. Also, I had an option to participate in all organizational activities including the retreats, trainings and a New Year party. I felt less stressful, more productive and more importantly felt part of the society.

    Recently, I have found a remote and part time job with Lambda Global, which is this work – an English writer. Platform based remote work feels different than the contracted part-time employee. Mostly, because I do not have co-workers, I am not an official member of the organization. Nonetheless, as everything has two sides, this remote work has its advantages. There are no strict deadlines and I can manage my time. I only have one specific clear task, which allows me to improve my writing skill day by day.

    I know a start-up aiming to address the unemployment issue of mothers. Momade agency Mongolia allows mothers to work from home and provide services such as translation, social marketing, finance and human resources among others. This is a great initiative supporting mothers to build their career. We need more of these in Mongolia.

    From Lambda Global, if we search for remote jobs, today there are only 12 job vacancies available. Only seven vacancies for part-time work. It is quite surprising to see such low number of remote and part-time jobs availability. As I have mentioned in my article “Prepare the bucket before the milk: Mongolia’s closing window on young talent” organizations should start changing the existing practices. It is my sincere hope that women with small children will have more opportunity to work part-time and still be able to build their career.

    References:

    1. Comparative study on international law and regulations for women business enterprises and study on current conditions in Mongolia, Ts. Norovdondog Phd et al, 2021.
    2. Covid-19 impact assessment on micro and small-scale women business enterprises in Mongolia, National Committee on Gender Equality and Independent Research Institute of Mongolia,2021.
    3. Labor Market Of Mongolia: Mid-Term Demand and Supply Forecasting Study Report, the Ministry Of Labour and Social Protection, Research Institute Of Labour And Social Protection, MMCG,2024.

  • Зайнаас ажиллах боломжийн тухай

    Зайнаас ажиллах боломжийн тухай

    Одоо үед эзэмшсэн чадвар, хуримтлуулсан туршлагаараа гэрээс ажиллах боломжтой ажлууд улам бүр нэмэгдэж, хүмүүс карьерынхаа шинэ хэлбэрээр сонгох боломжтой болсон. Ялангуяа уян хатан цаг, байршлаас үл хамаарах орлого, ажил амьдралын тэнцвэрийг сайжруулах хүсэлтэй хүмүүсийн хувьд энэ нь бодит боломж болж байгаа билэжж. Энэ нийтлэлээр гэрээсээ буюу хаанаас ч ажиллах боломжтой ажлыг зөв сонгож эхлүүлэх, тогтвортой орлого болгох бодит алхмуудын тухай өөрийн бодлоо хүргэж байна.

    Юуны өмнө та өөрийн ур чадвараа бодитоор үнэлэх хэрэгтэй. Гэрээс ажиллах ажлууд ихэвчлэн тодорхой чадварт суурилдаг. Жишээ нь: зураг авах, контент бичих, орчуулга хийх, сошиал медиа идэвхжүүлэлт, график дизайн, хэрэглэгчдэд мэдээлэл өгөх, борлуулалт хийх зэрэг ажлууд түгээмэл байдаг. Хэрэв танд эдгээрээс аль нэг чадвар байгаа бол ажлын платформд бүртгүүлээд эхлээрэй. Харин туршлага багатай бол богино хугацааны сургалт, дадлага хийж чадвараа нэмэгдүүлэх нь хамгийн зөв алхам болох юм. Мөн танилын хүрээ, холбоо харилцаа нь ийм төрлийн ажил хайж олоход бас чухал санагддаг.

    Дараагийн нэгэн чухал зүйл бол өөрийгөө онлайн орчинд зөв танилцуулж, байршуулах юм. Энэ нь таны сайн боловсруулан чанартай CV, ажлын портфолио, LinkedIn профайл, эсвэл тухайн ажлын платформ дээрх танилцуулга байж болно. Мөн сошиал буюу facebook, instagram ч бас нөлөөтэй байдаг. Хүмүүс найз нөхөд болон салбарын хүмүүстээ өөрийн хобби, чадвар, хүсэл мөрөөдөл, дуртай зүйлс, хувь нэмэр оруулж буй чаддаг зүйлсээ сошиал орчин контент болгон хуваалцдаг билээ.

    Зайнаас ажиллах ажлын хамгийн том давуу тал бол дэлхийн зах зээлд нэвтрэх боломж юм. Та зөвхөн Монголд биш, гадаадын компани, стартап, хувь хүмүүстэй хамтран ажиллах ч боломжтой. Үүний тулд англи болон бусад шаардлагатай хэлний суурь мэдлэг, мэргэжлийн чадварууд болон албан харилцааны чадвар зэрэг маш чухал. Ялангуяа имэйл бичих, онлайн уулзалтанд өөрийгөө ойлгомжтой илэрхийлэх чадвар, гүйцэтгэл, хариуцлага гэх мэт нь таныг бусдаас ялгаруулна.

    Мөн түүнчлэн бүх зүйл ярьж, хэлж байгаа шиг тийм хялбар байдаггүй. Эхний орлогоо олох, цалингаа авах хүртэл тууштай байх нь хамгийн том сорилт болдог. Зарим хүмүүс нэг хоёрхон удаа оролдлого хийгээд бууж өгдөг. Гэхдээ ийм төрлийн ажиллах арга барил нь нэг өдөрт бүтдэг зүйл биш юм. Та заримдаа эхний хэдэн ажлаа бага төлбөртэй хийж туршлага хуримтлуулах, review авах, портфолиогоо баяжуулах хэрэгтэй ч болж болно. Энэ бол урт хугацааны хөрөнгө оруулалт гэдгийг ойлгох нь чухал билээ.

    Мөн хувь хүний хөгжил, ажлын сахилга бат, хариуцлага, цаг хугацаанд нь чанартай ажил гүйцэтгэх, өөрийгөө удирдах чадвар зайлшгүй хэрэгтэй. Гэрээс ажиллах үед хэн ч таныг бүрэн хянахгүй учраас цагийн менежмент, анхаарал төвлөрөл, тасралтгүй хөгжих дадал хамгийн чухал болно. Өдөр тутмын ажлын төлөвлөгөө гаргах, анхаарал саринуулах хүчин зүйлсийг багасгах, амралт болон ажлын тэнцвэрийг хадгалах нь таны бүтээмжийг тодорхойлно.

    Lambda платформ нь чадварлаг хүмүүсийг зөв ажлын байртай холбох зорилготой тул та өөрт тохирсон боломжийг илүү хурдан олох боломжтой. Талентын анхаарах зүйл нь зөв мэдээлэл бүхий чанартай профайл, тодорхой шалгарсан ур чадвар мөн идэвхтэй оролцоо юм. Та өөрийгөө зөв байршуулж чадвал сайн ажил таныг олж ирдэг.

    Ерөнхийдөө гэрээс болон зайнаас ажиллах нь өөрийн үнэ цэнийг зах зээлд гаргах шинэ хэлбэр болсоор байна. Та өөрийгөө тасралтгүй хөгжүүлж, бас тууштай байж, зөв стратеги баримталж чадвал гэрээсээ ажиллах нь тогтвортой, өсөлттэй карьер болж чадна. Lambda дээр маш олон төрлийн ai хичээлүүд нэмэгдсээр байгаа тул өдөртөө тодорхой цагийг шинэ зүйлст суралцахад зарцуулахаар төлөвлөөрэй. Хамгийн гол нь ийм чадвар таны үнэт цагийг хэмнэж, бүтээмжийг бас үнэлэмжийг өсгөх ач холбогдолтой юм. 

  • Өөрийн үнэ цэнийг хэрхэн мэдэх вэ?

    Өөрийн үнэ цэнийг хэрхэн мэдэх вэ?

    Өөрийгөө танин мэднэ гэдэг амьдралд маш чухал зүйл. Бид хүүхэд байхаасаа эхлээд нийгмийн амьдралд оролцож, бусадтай харилцаж эхлээд юунд дуртай, юу сонирхлыг татаж байна, юу бидэнд аз жаргал өгч байна, ирээдүйд хэн болох гээд олон зүйлийг анзаарч, эргэцүүлэх шаардлага амьдралд гарч ирсээр байдаг. Энэ бүхэн дунд өөрийгөө хэн болохыг бага багаар танин мэдсээр, суралцсаар.

    Бидний бодол, мэдрэмж, үнэт зүйл, давуу болон сул тал, шийдвэр гаргах хэв маяг гээд дотоод хүнээ ойлгож эхлэх үйл явц бол өөрийгөө танин мэдэх тухай энэхүү ойлголтод хамаарна. Өөрөөр хэлбэл өөрийгөө удирдах чадварын суурийг тавьж байна л гэсэн үг билээ. Тухайлбал баярлах, уурлах, бухимдхаараа ямар хариу үйлдэл гаргадаг, тийм нөхцөлд сэтгэл хөдлөлөө хэрхэн удирдах гэх мэт зүйлст бид суралцах хэрэгтэй болдог.

    Өөрийн үнэ цэнийг зөв ойлгож, зөв газар, зөв байдлаар илэрхийлж сурах нь хувь хүн илүү хурдтай өсөж, эргэн тойрон дахь боломжуудаа анзаарах суурь нь болдог байна. Чадвартай, туршлагатай хүмүүс хүртэл өөрсдийн бодит үнэ цэнийг дутуу үнэлж, буруу орчинд гацах нь элбэг. Тиймээс хаана байвал, юу хийвэл үнэ цэнтэй гэдгээ мэдсэн байхад илүү олон чадварт суралцаж, ажлын амжилт, амьдралын чанар ч сайжрах эерэг нөлөөтэй юм.

    Өөрийгөө танин мэдэх нь амьдралд маш чухал. Учир нь бид өөрийгөө сайн ойлгож байвал ямар ажил, ямар орчинд илүү аз жаргалтай, амжилттай байхаа мэддэг болно. Бас бусдын үг, нөлөөнд амархан автахгүй, өөрийнхөөрөө шийдвэр гаргах итгэлтэй болдог. Ийм үед хүмүүс дотроо илүү тайван, тогтвортой болж эхэлдэг. Харин өөрийгөө сайн мэдэхгүй үед хүмүүс ихэвчлэн бусдыг дагаж урсгалаараа амьдарч байдаг билээ.

    Бодит үнэ цэнэ нь дараах 3 зүйлээс бүрддэг байна.

    Ур чадвар – таны хийж чаддаг зүйл

    Үр дүн – таны авчирдаг бодит нөлөө

    Хандлага – таны ажиллах арга барил, хариуцлага

    “Намайг юу үнэхээр баярлуулдаг вэ?”, “Би юунаас хамгийн их айдаг вэ?”, “Би ямар үед хамгийн их эрч хүчтэй байдаг вэ?” “Ямар хүмүүсийн дэргэд би тухтай өөрөөрөө байж чаддаг вэ” гэх мэт асуултуудыг үнэн сэтгэлээсээ бодож хариулаад, өөрийгөө илүү сайн сонсоод үзээрэй. Өөрийгөө сайн ойлгохын тулд үнэт зүйлсээ тодорхойлох маш чухал. Таны хувьд яг юу хамгийн үнэ цэнтэй вэ? мөнгө үү, эрх чөлөө юу, гэр бүл үү, эсвэл өсөлт үү? Энэ асуултад тодорхой хариулттай байвал шийдвэр гаргахдаа төөрөх нь бага байдаг.

    Мөн түүнчлэн хааяа ганцаараа байх цаг гаргах хэрэгтэй юм. Гадны дуу чимээ, хүмүүсийн нөлөөнөөс түр холдож байж л та дотоод дуу хоолойгоо сонсож чадна. Утасгүй бас сошиал ертөнцөөс хол ердөө 30 минут ч байсан хамаагүй тэр хугацаа бидэнд өөрийгөө илүү тодорхой мэдрэх, бодлоо цэгцлэх боломж өгдөг.

    Миний хувьд бол хааяа кофе шопд суугаад дуртай амттанаа идээд, хөгжим сонсоод эргэцүүлдэг. Мөн өглөө эрт ууланд гарах, цэвэр агаарт алхахдаа тархиа цэгцлэх нь бүр илүү таатай санагддаг.

    Дараах шалтгаануудаас болж бид өөрийгөө дутуу үнэлдэг байна.

    Дассан орчин
    Танил хамт олон, тогтвортой байдал нь хангалттай гэсэн мэдрэмж өгдөг.

    Айдас, түгшүүр
    Илүү өндөр боломж руу алхахад бэлэн эсэхдээ эргэлзэж байдаг.

    Өөрийгөө бусадтай харьцуулах
    Өөрөөсөө илүү хүмүүстэй өөрийгөө үргэлж харьцуулах.

    Үнэ цэнээ өсгөхийн тулд та энгийн жижиг алхмуудаас эхлээрэй. Тухайбал нэг чиглэлд төвлөрч, тэр салбартаа бусдаас ялгарах хэмжээнд хүртэл туршлагажиж хөгжих нь хамгийн эхний алхам юм. Бүх зүйлд дундаж байхаас илүү нэг зүйлд маш сайн байх нь илүү үнэ цэнтэй байдаг. Мөн хийсэн ажлаа болон ямар үр дүн гаргаснаа тоо, өсөлтөөр хэмжиж өөрийг илэрхийлэх CV, портфолио дээрээ бичдэг байх хэрэгтэй. Ингэснээр та өөртөө илүү итгэлтэй болно.

    Үүний зэрэгцээ тохирох орчноо сонгох нь маш чухал бөгөөд зарим газар таны чадварыг анзаарахгүй ч байж болно, харин зөв орчинд та илүү тод гэрэлтэж чадна. Өөрийн үнэ цэнийг мэддэг хүн илүү өндөр нөхцөл шаардахаас айдаггүй, өөрт тохирсон ажлаа сонгож чаддаг, ажил дээрээ илүү итгэлтэй, үлгэр жишээ бас манлайлагч байдаг.

  • Ажиллах бүтээмжээ хэрхэн нэмэгдүүлэх вэ

    Ажиллах бүтээмжээ хэрхэн нэмэгдүүлэх вэ

    Та өдөртөө хэр бүтээмжтэй ажилладаг талаараа бодож, эргэцүүлж үзсэн үү. Их ажил хүнийг ядраадаггүй, харин эмх замбараагүй байдал ядраадаг гэдэг үг байдаг даа. Төлөвлөгөөтэй, цэгцтэй бас хувь хүн өөрөө сайн зохион байгуулалттай байх нь ажлын үр дүн бүтээмж, амьдралын хэв маяг болон сэтгэл зүйн эрүүл мэндэд нөлөө үзүүлдэг чухал ойлголт юм. Хэт их ачаалалтай, үргэлж завгүй байсны оронд харин бүтээмж өндөртэй илүү ухаалаг ажиллаж чаддаг байх нь бидний сэтгэл санаа, эрүүл мэндэд тустай билээ.

    Миний хувьд бүтэн цагаар ажиллаж байгаа үед хамгийн сайн төвлөрч чаддаг цаг бол үдээс өмнөх үе байдаг. Өдрийг эхлүүлэхдээ өглөөний цайгаа тухлан уугаад, кофегоо хажуудаа тавиад хамгийн чухал ажлуудаа өглөөний цагт амжуулсан нь үр дүнтэй санагддаг. Хэрвээ боломжтой бол уулзалт, хурал, ярилцлага зэрэг бусад ажлуудыг өдрийн болон үдээс хойш хуваарилахад илүү тохиромжтой байдаг юм шиг. Цайны цагиийн дараа цаанаасаа л эрч хүч сулраад анхаарал төвлөрүүлэхэд хэцүү болчихдог.

    Ажлуудаа ер нь тухайн долоо хоногийн эхэнд нь юуг хийх хэрэгтэй, юу хамгийн түрүүнд хугацаагаараа чухал болохыг дэс дараагаар нь төлөвлөөд явахад цэгцтэй. Мөн миний нэг арга нь тухайн өдөрт гүйцэтгэсэн ажил, уулзалтын тэмдэглэл зэргээ дор бүр нь бичиж, хадгалаад явдаг. Ингэхээр ажлуудыг мартаж, орхигдуулахгүйгээс гадна, дараа нь тайлан хэлбэрээр хувиргахад ч амархан.

    Харин ажлын цагийн хуваарь илүү уян хатан, чөлөөтэй байгаа тохиолдолд бүх зүйл танаас бүрэн хамаарна. Ажлаа бүтэн өдөржин сууж хийнэ үү эсвэл 2-3 цагийн дотор хийнэ үү энэ таны сонголт, таны хариуцлага юм. Өөртөө болон гэр бүлдээ илүү их цаг зарцуулахыг хүсч байвал та ажлаа маш богино хугацаанд, өндөр бүтээмжтэй гүйцэтгэхэд л хангалттай. Би хувьдаа хамгийн хэцүү ажлыг хамгийн эхэнд барьж авдаг. Алхам алхмаар хичээж байхад ард нь гарахгүй зүйл гэж байхгүй билээ. Ингэснээр сэтгэл зүйн байдал ч илүү тайван, тогтвортой болж байгаа юм шиг санагдаад эхлэх болно.

    Мөн ямар ч их ажилтай, ачаалалтай байсан дундуур нь завсарлага авч амарч байгаарай. Тэр үедээ орчноо сольж, цэвэр агаар амьсгалж, дуртай зүйлээ уух, ажлын найзтайгаа ярилцах гэх мэт дэлгэцнээс түр холдох олон хэлбэр байж болно. Энэ нь тархийг цэнэглэж, эрч хүч өгөх ач холбогдолтой юм. Үргэлж олон ажлыг зэрэг амжуулах нь зөв байдаггүй. Энэ дунд өөрийгөө хэт дайчилснаар алдаа гаргах, ядрах стресс үүсэх магадлалтай учраас тухайн үедээ нэн шаардлагатай нэг ажилд л төвлөрч сураарай.

    Эмх цэгцгүй орчинд ажиллахад анхаарал амархан сарниад байдаг. Харин ширээгээ цэвэрхэн байлгаж, компьютер дээрх файлуудаа эмхэлж цэгцлэхэд сэтгэл хүртэл тайван болдог. Тиймээс тодорхой хугацаанд гүн төвлөрч ажиллахдаа утсаа түр унтраах эсвэл notification-оо хаах, сошиал медианаас хол байх, аль болох чимээгүй орчинд суугаад үзээрэй. Ийм байдлаар хамгийн чухал ажлуудаа хийж чадвал ажлын үр дүн мэдэгдэхүйц сайжрах болно.

    Мөн түүнчлэн бүх ажлыг өөр дээрээ авах гэж оролдох нь эцэстээ биеийн болон сэтгэл зүйн ядаргаа, стресс рүү хөтөлдөг. Тиймээс хааяа ч болов үгүй гэж хэлж байх нь таны цаг, эрч хүчийг хамгаалах нэгэн чухал алхам юм. Өөрийн зорилготой нийцэхгүй, үнэ цэнэ багатай ажлуудаас татгалзаж чадвал илүү чухал зүйлдээ төвлөрч, бүтээмжээ хадгалж чадна.

    Хамгийн чухал зүйл нь амралтын өдрүүдийг өөрийгөө цэнэглэх чанартай цаг гэж харах хэрэгтэй юм. Хангалттай чанартай нойр авч, эрүүл хоол хүнс идэж, амралтын өдрөө өөртөө зориулах нь бие махбод, сэтгэл санааг сэргээдэг. Ингэснээр илүү тайван, төвлөрөл сайтай болж, ажлаа илүү үр дүнтэй, чанартай хийх боломжтой болно. Өөрөөр хэлбэл, зөв амарч чаддаг хүн илүү тогтвортой эрч хүчтэй бас бүтээмжтэй ажиллаж чаддаг билээ. Ялангуяа улирал солигдох үед дархлаагаа дэмжиж, дуртай зүйлдээ цаг гаргаарай.

  • Mentor олох, харилцаа тогтоох гарын авлага

    Mentor олох, харилцаа тогтоох гарын авлага

    Карьерын зам урт бөгөөд сорилт ихтэй. Заримдаа бидэнд урам өгч, зөв чиглэл зааж өгөх хүн хэрэг болдог. Ийм хүнийг ментор гэж нэрлэдэг. Бидний хувьд ментор, көүчтэй байх соёл төдийлөн хөгжөөгүй, ихэнхи тохиолдол өөрсдөө, ганцаараа бүгдийг болгох гээд байдаг. Харин менторын тусламжтайгаар бид алдаагаа давтахгүйгээр илүү хурдан суралцаж, зөв замыг олох боломжтой болдогийг ихэнх хүн мэддэггүй. Монголын олон залуу өөрийн хүрээллээс үлгэр дууриал хайдаг ч, ментор хайх, харилцаа тогтоох үйл явц илүү ухамсартай, системтэй явагдах хэрэгтэй. Тэгвэл бид зөв газраасаа хайж байгаа юу?

    Ментортой байх шалтгаан болон ач холбогдол асар их. Тэд туршлагаараа таныг өсөж хөгжих боломжууд руу чиглүүлж, өөрт тохирохгүй зүйлсийг хийхээс таны цаг хугацааг хэмнэхээс гадна туршлагуудыг бодит болгож нээж өгдөг. Таны мэдэхгүй салбарын нарийн ширийнийг ойлгуулж, өөрийнхөө сүлжээгээр дамжуулан шинэ хаалгуудыг нээж, заримдаа таны итгэл урамын хамгийн том эх үүсвэр болох ч боложтой юм. Хаанаас ментор олох уу, хэн байх вэ гэдэг дээр удаан бодох хэрэггүй. Ментор хайх эх сурвалж олон байдаг. Хамгийн ойр орчин бол таны ажлын байр. Туршлагатай ахлагч, удирдагч танд бодит зөвлөгөө өгч, өсөхөд туслах боломжтой. Мөн салбарынхаа холбоо, сургалт, уулзалтад тогтмол оролцох нь харилцаа үүсгэх сайхан боломж болдог. Хаанаас эхлэхээ мэдэхгүй бол эндээс уншиж болно. Карьерийн өсөлтөд networking (олон хүнийг таньдаг байх) ямар чухал нөлөөтэй вэ?

    LinkedIn бол зөвхөн ажил хайх биш, ментор хайх том боломж байдаг. Гадаад дотоодын мэргэжилтнүүдтэй холбогдож, туршлагаас нь суралцахад тусална. Харин олон улсын сургалт, тэтгэлэг, хөтөлбөрүүдэд оролцох үед та ирээдүйн ментортойгоо танилцах ч боломжтой.Тэгвэл хэрхэн огт танихгүй өөрийнхөө салбартаа амжтлттаы яваа хүмүүстэй хэрхэн энэ харилцааг эхлэх вэ?

    Ментортой харилцаагаа зөв эхлүүлэх нь хамгийн чухал. “Та намайг чиглүүлээд өгөөч” гэх ерөнхий хандлагатай байхаас илүү тодорхой, зорилготой хүсэлт илүү үр дүнтэй байдаг. Жишээлбэл, тухайн хүний хийсэн ажил, туршлагад чин сэтгэлээсээ хүндэтгэл үзүүлж, богино хугацаанд тодорхой зөвлөгөө авах хүсэлт илэрхийлэх хэрэгтэй. Энэ нь ментортод ч бас ойлгомжтой, бодитой санагдаж, таныг илүү ойр дотноор дэмжихэд тусална. Зөвхөн харилцаа тогтоогоод орхих эсвэл зөвхөн хэрэгэгтэй үедээ л холөогдох нь бас заримдаа харьцангуй дутуу байдаг тийймээс харилцаагаа цаашид хадгалах, хөгжүүлэхэхийн тулд юу хийх ёстой вэ?

    Нэг удаагийн уулзалт, зөвлөгөөгөөр харилцаа дуусах ёсгүй. Менторын өгсөн зөвлөгөөг хэрэгжүүлээд, үр дүнгээ эргээд хуваалцаж эргэх холбоотой байх нь итгэлийг бэхжүүлнэ. Зөвхөн хэрэгцээтэй үедээ бус, тогтмол холбоотой байж, өөрийн чадах хэмжээндээ буцаан туслахыг хичээвэл харилцаа жинхэнэ түншлэл болж чадна. Энэ нь таныг туслалцаа л авах биш харин өөрийн чаддаг зүйлээрээ хийж буй зүйлд нь хөрөнгө оруулалт үзүүлж үүнээсээ давхар суралцах том давуу тал болно. Ийм харилцаа урт хугацаанд хоёуланд нь үнэ цэнэтэй байх тал дээр анхаарах хэрэгтэй. Цаашлаад Монголд менторын соёлыг хөгжүүлэх ямар аргууд байж болох вэ? Хамгийн үр дүнтэй арга бол байгууллага, их сургууль, салбарын холбоод менторшипийг албан ёсны систем болгон хэрэгжүүлэх явдал. Жишээлбэл компаниуд шинэ ажилтнаа туршлагатай хүнтэй нь холбож чиглүүлэх хөтөлбөртэй болох, их сургуулиуд төгсөгчдийн холбоогоор дамжуулан оюутнуудаа ментортой холбох, мөн салбарын арга хэмжээ, networking уулзалтуудыг тогтмолжуулах нь бодит боломжуудыг бий болгоно. Үүнээс гадна LinkedIn болон онлайн платформуудыг ашиглан орон нутаг, гадаадад байгаа залуусыг ч ментортой холбох боломжтой бөгөөд менторуудын цаг зав, оролцоог үнэлж урамшуулах систем хэрэгтэй. Эцэст нь залуус менторыг “ажил олж өгдөг хүн” гэж биш харин зөв чиглэл өгч, туршлагаа хуваалцдаг түнш гэж ойлгож, асууж сурах соёлыг хэвшүүлэх нь Монголд менторшипийг урт хугацаанд тогтвортой хөгжүүлэх хамгийн чухал суурь болно.

    Иймд хүний нөөцийн ирээдүй зөвхөн ажилд авах дээр биш, залуу мэргэжилтнүүдийг чиглүүлэх, хөгжүүлэх соёлыг бий болгох дээр тулгуурлах болно. Монголдоо бид Lambda.Global гэх мэт олон улсын карьерийн платформуудыг ажил олгогч ба чадварлаг залуусыг холбож байгаатай адил, ментор–менти харилцааг ч гэсэн олж авах боломж гарахыг үгүйсгэхгүй. Тиймээс бүртгэлээ үүсгээд одооноос ментороо хайж эхлээрэй.

  • Захиралтайгаа муудалцсан үед яах вэ?

    Захиралтайгаа муудалцсан үед яах вэ?

    Захиралтайгаа муудалцах бол хэвийн зүйл

    Ажлын байранд санал зөрөх, маргах нь амьдралын салшгүй хэсэг гэдэгтэй маргах хүн үгүй бизээ. Зарим үед бид удирдлагаасаа өөр үзэл бодолтой байх нь хэвийн үзэгдэл. Гэвч захиралтайгаа муудалцсан үед асуудлыг хэрхэн зөв, мэргэжлийн түвшинд шийдэх вэ? Энэ нийтлэлд танд хэрэгтэй, бодит амьдралд шууд ашиглаж болох 6 алхамыг хүргэж байна.

    1. Түр азнаж, сэтгэл хөдлөлөө удирдахыг хичээгээрэй. 

    Маргалдсан, муудалцсан даруйдаа шууд хариу үйлдэл үзүүлэхээс зайлсхийх хэрэгтэй. Сэтгэл хөдлөлөө намжааж, нөхцөл байдлыг тайван харж сурах нь хамгийн эхний чухал алхам. 

    Зөвлөмж:

    • Нэг өдрийн дараа өчигдөр болсон асуудлыг дахин эргэн хар. Судалгагааар сэтгэл хөдлөл 24-48 цагийн дараа эерэг, эрүүл бодол руу шилждэг байна. 
    • Түр холдох, өөр ажилд анхаарлаа төвлөрүүлэх. Стрессдээд, захиралыгаа харахаар л уур хүрч байвал арай өөр газар очоод, өөр зүйлд анхаарлаа төвлөрүүлээд үзээрэй. 

    2. Шууд ярилцах зориг гаргаад үз.

    Захиралтайгаа нээлттэй, шууд ярилцахаас бүү айгаарай. Хэлэх үг, хэлмээр байгаа санаа чинь аман дээр гараад ирсэн бол хэлэхэд буруудахгүй. Асуудлаа зөв, эерэг хандлагаар  шийдсэн тохиолдолд харилцан ойлголцол ихэнхдээ сайжирдаг. 

    Зөвлөмж:

    • Боломжтой бол ганцаарчилсан уулзалт товлоод, хэлэхийг хүссэн зүйлээ, үл ойлголцлоо тайлбарлаарай. 
    • Хүндэтгэлтэй, эелдэг үг сонгоорой. 
    • “Би таныг буруутгах гэсэнгүй, зөвхөн ойлголцохыг хүсэж байна” гэдгээ тодорхой хэлээрэй. 

    3. Буруу зөв гэхээс илүү гарц хайгаарай. 

    Маргааны зорилго нь “хэн буруу вэ?” гэдгийг олох биш, “яаж шийдэх вэ?” гэдгийг олох юм. Бидний дунд ийм асуудал байгааг ярилцаж ойлголцмоор байгаа гэдэг санаагаа илэрхийлээрэй. 

    Зөвлөмж:

    • Хоёуланд нь ашигтай шийдэл санал болгох. Яагаад энэ нөхцөл байдал үүссэнг ярилцаж, харилцан шийдвэр олох. 
    • “Бид дараа ийм асуудлыг яаж давтахгүй байх вэ?” гэж хамтдаа ярилцах. 

    4. Захирлаа чин сэтгэлээсээ сонс

    Ихэнх хүмүүс захирлын яриаг өөрийгөө хамгаалахад ашигладаг. Гэтэл захирлын байр суурийг чин сэтгэлээсээ сонсвол та асуудлын гол шалтгааныг олж чадна. Албан тушаалаар л өөр болохоос адилхан хүн шүүдээ гэж бодоод үзээрэй. Хааяа үнэхээр тус болдог шүү. 

    Зөвлөмж:

    • Захирлынхаа үгийг таслахгүй, тайвнаар анхааралтай сонсох. Танд ч бас өөрийнхөө мэдрэмж, төрсөн сэтгэгдлээ илэрхийлмээр байгаа юм билүү?

    • “Таныг ингэж бодсон байж болох юм” гэж зөвшөөрөх. Хүнийг сонсох чадвар, ярих чадвараас илүү гарах тохиолдол байдаг шүү. 

    5. Харилцаагаа сайжруулах санаачлагатай байгаарай. 

    Маргаан гарлаа гээд харилцаа дуусах ёстой гэсэн үг биш. Харин ч маргааны дараа харилцаагаа сэргээх, илүү бат бөх болгох үнэтэй боломж байдаг.

    Хамгийн гол нь:

    • Айх хэрэггүй
    • Эмээх хэрэггүй
    • Дотроо битгий уурла

    Чи сэтгэлдээ хадгалж, сэм бухимдахаас илүү шууд, илэн далангүй ярилцах нь үр дүнтэй. Гэхдээ захирлынхаа цаг завыг зөв харах хэрэгтэй. Ажил багатай, тайван үед нь:

    “Та надтай бага зэрэг ярилцах боломжтой юу?” гэж энгийнээр асуухад л хангалттай. Ганцхан энгийн өгүүлбэр шүүдээ. 

    Захирал ч хүн. Амархан уурладаг ч бай, тайван хүн ч бай, сайн харилцааг сэргээх боломж хэзээд байдаг.

    6. Дахин дахин муудалцаж байгаа бол мэргэжлийн арга хэмжээ ав

    Хэрвээ харилцааны зөрчил байнга давтагдаж, сөрөг нөлөө үзүүлж байвал хүний нөөцийн алба эсвэл мэргэжлийн зөвлөгчтэй холбогдох хэрэгтэй. Байгууллагынхаа хүний нөөц, эсвэл сэтгэл зүйчид ч хандаж болно. 

    Дүгнэлт

    Захиралтайгаа муудалцсан үед сэтгэл хөдлөлөө зөв удирдаж, тайван харилцааг баримталж, гарц гаргалгаа олох ухаалаг алхмууд хийх нь хамгийн зөв шийдэл юм. Хүнд хэцүү нөхцөл ч танд харилцааны ур чадвараа хөгжүүлэх сайхан боломж болж өгнө.

    FYI:

    • Тайвшир
    • Нээлттэй ярилц
    • Гарц хай
    • Сонс
    • Харилцаагаа хөгжүүл
    • Мэргэжлийн тусламж ав

    Илүү олон зөвлөгөө, карьер хөгжүүлэлтийн мэдээллийг манай LAMBDA платформоос аваарай.

  • Хэрхэн гадаадад амжилттай ажиллах вэ?

    Хэрхэн гадаадад амжилттай ажиллах вэ?

    Гадаадад мэргэжлийн карьераа эхлүүлж, ажиллах нь хувь хүний ур чадварыг хөгжүүлэх, дэлхийн зах зээлд өөрийгөө батлах гайхалтай боломж билээ. Гэвч өөр улсад, хоёрдох хэлээр ажиллана гэдэг амаргүй сорилт бөгөөд зөв бэлтгэл, зөв хандлага хэрэгтэй. Тэгвэл хэрхэн гадаадад амжилттай ажиллах вэ?

    Энэ нийтлэлд судалгаанд суурилсан, практикт хэрэгжих боломжтой зөвлөмжүүдийг танд хүргэж байна.

    1. Хэлний бэлтгэл – Амжилтын үндэс

    Гадаад хэлний мэдлэг бол гадаадад ажиллах гол түлхүүр.
    Expat Insider-ийн 2023 оны судалгаагаар гадаад ажилчдын 62% нь хэлний саадтай тулгардаг гэжээ. Хэлний бэрхшээлийг давсан хүмүүс ажлын орчиндоо илүү хурдан дасан зохицдог бөгөөд амжилттай урт хугацаанд ажиллах магадлал өндөр байдаг. Тиймээс эхний алхам бол ус цас мэт гадаад хэл сурах

    FYI:

    • Хэлний түвшин тогтоох олон улсын шалгалтад (IELTS, TOEFL, HSK гэх мэт) эртнээс бэлдэж, цагаа урьдчилан тооцоолж оноотой болох. 
    • Ажлын орчинд хэрэглэгддэг мэргэжлийн үг хэллэг, гадаад хүмүүстэй харилцах харилцааны онцлогийг урьдчилан судлаарай. 
    • Өдөр тутмын ярианы чадвараа давхар хөгжүүлж, өөртөө итгэлтэйгээр хүмүүстэй харилцаж сурах. 

    2. Соёлын ялгааг ойлгож, дасан зохицох

    Гадаад оронд ажиллахад соёлын ялгаа хамгийн том сорилт болдог. Дассан газрын даавуу зөөлөн тухтай мэдрэмжээс тэс өөр мэдрэмж мэдрэх үед ганцаардах, шантрах, уйлмаар үе бишгүй л тохиолддог. Нэмээд соёл ялгаатай байдалд таны бие болон сэтгэл зүй дасахад хугацаа хэрэгтэй байдаг шүү. 
    Hofstede Insights-ийн судалгаагаар ажлын соёлын ялгаа нь хамт олны харилцаа, удирдлагын арга барилд шууд нөлөөлдөг болохыг онцолсон байдаг. Тиймээс доорх зөвлөмжүүдийг хадгалаад аваарай. 

    • Ажлын байрны болон тухайн улсын соёл, ёс заншлыг урьдчилан судалж, төсөөлөлтэй очих
    • Хамт олонтойгоо илүү нээлттэй, уян хатан, хүндлэлтэй харилцахыг хичээгээрэй. Биеээ барьж тухгүй мэдрэмжтэй явбал танд л хэцүү.
    • Соёлын ялгааг шүүмжлэхээс илүү ойлгож, суралцах хандлагатай байх. Дасан зохицох хугацааг өөртөө олгож, тухайн соёлыг хүндэлж, өөр өнцгөөс харахыг хичээгээд үзээрэй. 

    3. Тухайн улсын хууль, хөдөлмөрийн орчныг сайтар судлах

    Гадаадад ажиллахын өмнө тухайн улсын хөдөлмөрийн хууль, ажлын эрх зүйн орчныг мэдэх зайлшгүй шаардлагатай. Хууль, гэрээ, татварын нөхөлөө ойлгоогүйгээс болж олон хүн хожим нь эрсдэлд ордог. Тиймээс цаг хугацаагаа зарцуулж, хөдөлмөрийн гэрээ, төлөх ёстой татваруудын мэдээллээ судлаарай. 

    FYI: 

    • Ажлын гэрээгээ сайтар уншиж, эргэлзээтэй зүйлээ мэргэжлийн хүнээр заавал шалгуулах. Эргэлзээтэй, ойлгомжгүй зүйл байвал гадаад найз нөхөд, AI хэнээс ч хамаагүй лавлаж асуугаарай. Ирээдүйд хохирохгүйн тулд шүүдээ. 
    • Цалин, татвар, даатгал, виз, оршин суух зөвшөөрлийн нөхцлийг тодорхой болгож, судлах.
    • Хөдөлмөрийн эрх зүйн үндсэн ойлголтуудыг тухайн улсын эх сурвалжаас авч судлах.

    4. Сэтгэлзүйн бэлтгэлтэй байх

    Шинэ орчин, шинэ хүмүүс дунд ажиллахад ганцаардал, стресс үүсэх нь хэвийн үзэгдэл шүү. Шантрах гээд байвал яагаад ирсэн зорилгоо дахин нэг бодоод үзээрэй. Дэлхийн өнцөг булан бүрд таньтай адил мэдрэмж мэдэрч байгаа элэг нэгт ахан дүүс, үеийн залуус хөдөлмөрлөж байгаа шүү. 
    InterNations–ийн судалгаагаар гадаад ажилчдын 45% нь эхний гурван сард сэтгэлзүйн бэрхшээлтэй тулгардаг ажээ.

    FYI: 

    • Гэр бүл, ойр дотныхонтойгоо тогтмол харилцах, тэдний дэмжлэгийг авах. Өдөр болгон ярих зав байдаггүй бол ядаж долоо хоногт нэг удаа хайртай хүмүүстэйгээ элгээ дэвтээж нэг ярьж байгаарай. 
    • Хобби, спорт, сайн дурын үйл ажиллагаанд идэвхтэй оролцож, нийгмийн харилцаагаа тэлэх. Өөрийгөө завгүй байлга нь эморол, сэтгэл зүйн тухгүй байдлаас сэргийлэх шилдэг арга шүү. 
    • Гадаадад амьдарч буй Монголчуудын болон гадаад ажилчидтайгаа харилцах сүлжээнд орох. Мэдрэмжийг чинь ойлгох тэр нэгэн холбоог өөрөө бүтээгээрэй. 

    5. Ур чадвараа тасралтгүй хөгжүүлэх

    Гадаадад ажиллаж эхэлсний дараа тасралтгүй суралцах нь таны урт хугацааны амжилтыг бататгана. Дэлхий даяар мэргэжлийн чиг хандлага маш хурдан өөрчлөгдөж байна. Тавхан жилийн өмнө хамгийн эрэлт ихтэй байсан мэргэжил байхгүй ч болох эрсдэлтэй цаг үед амьдарч байна шүүдээ. 

    FYI: 

    • Олон улсын түвшний мэргэжлийн сертификатууд (Project Management, Digital Marketing, Programming гэх мэт) авах.
    • Ажлын байртай холбоотой сүүлийн үеийн технологи, чиг хандлагыг тогтмол судалч өөрийгөө хөгжүүлэх. 
    • Байгууллага дотоод сургалт, хөгжлийн боломжийг бүрэн ашиглах. 

    Гадаадад амжилттай ажиллах нь хэлний мэдлэгээс гадна сэтгэлзүйн бэлтгэл, соёлын мэдрэмж, хууль эрх зүйн ойлголт, тасралтгүй хөгжлөөс хамаардаг. Та дээрх зөвлөмжүүдийг хэрэгжүүлж чадвал дэлхийд өрсөлдөх чадвартай, мэргэжлээрээ амжилттай ажиллах боломжоо илүү баталгаажуулах болно.

    Ирээдүйнхээ төлөө хийж чадах хамгийн чухал хөрөнгө оруулалт болох өөрийгөө нээж, өөрчлөлт хийх чухал аяллаа  lambda.global-тай хамт эхлүүлээрэй.

     

  • Алдаа гаргахаас айдаг үе ард хоцорсон

    Алдаа гаргахаас айдаг үе ард хоцорсон

    Алдаа гаргачихаад “Би ч бүтэлгүй юм даа?” гэж өөрийгөө зүхэх нь олонтаа. Гэвч амьдралд, ажил дээр, тэр ч байтугай харилцаанд ч хамгийн их алдаа гаргадаг цаг мөч бол шинэ зүйлд суралцаж, туршлага хуримтлуулж байгаа үе юм. Амьдарч, оршиж байгаа хүн бүхэн алдаа гаргаж, үүнээсээ суралцаж туршлага хуримтлуулах замаар урагшладаг. Өөрөөр хэлбэл хүн бүхэн мэргэжлийнхээ гарааг “төгс” эхлүүлдэггүй гэсэн үг. Тодруулбал LinkedIn Learning Report  судалгаагаар шинэ ажилтнуудын 94% нь эхний 6 сарын хугацаанд “өөрийгөө хангалттай бэлтгэгдээгүй” гэж мэдэрдэг нь нотлогдожээ.  Тэгэхээр шинэ ажил эхлүүлж байгаа хэн бүхэн:

    • Мэдэхгүй, чадахгүй зүйл олон байгааг ойлгох
    • Бүтэлгүйтэж, шүүмжлэл сонсох
    • Бусдын хүлээлтэд нийцэхгүй байхаасаа айж алдаа гаргадаг.

    Мөн Harvard Business Review-ийн 2023 оны судалгаагаар:

    • Шинэ ажилтнууд эхний 6 сард хамгийн их алдаа гаргадаг

    • Алдаа гаргахад үүрэгтээ дасан зохицох хугацаа, ажлын орчин, соёлын ялгаа, айдас, хэт хичээх зэрэг хүчин зүйлс нөлөөлдөг гэжээ

    Хамгийн сонирхолтой нь, судалгаанд оролцсон менежерүүдийн 84% нь шинэ ажилтны алдааг “эрүүл үзэгдэл” гэж үздэг байна.

    Алдаа – Үнэ төлбөргүй багш

    Алдаа бол таныг өөрчлөх хамгийн том боломж гэдэг үгийг сонсоогүй хүн ховор байх. Бас алдаа гаргах нь асуудалд биш гаргасан алдаагаа давтах нь хамгийн том асуудал гэдэг үг ч байдаг. Жишээ нь чи тайлангаа буруу боловсруулсан бол
    Тэр үеийн датагаа яаж уншсан, юунд анхаараагүйгээ эргэн хар. Дараа нь өөрөө өөртөө нэг сургалт хий.  Хэрвээ та нэг үйлчлүүлэгчийг бухимдуулсан бол  ямар үг сэтгэлд нь хүрээгүйг тунгааж бод. Эелдэг харилцаа гэдэг жижиг мэт атлаа том ялгаа гаргадаг.

    Өөрийгөө уучилж сурах нь хөгжлийн эхлэл

    Гаргасан алдаанаас болоод толгойгоо гудайлгах биш, нуруу цэх алхахыг хичээгээрэй. Хэцүү сонсогдож магадгүй л дээ. Гэхдээ өөрийгөө уучилж, ухаарал болгон шингээж л сурах хэрэгтэй юм. Өөртөө гутарч сэтгэлээр унаж суух биш алдаагаа хүлээн зөвшөөрч асуудлыг хэрхэн өөрт ашигтайгаар гэдгийг бодвол ажил, карьерт чинь ахиц гарна шүү дээ. Дэлхийн томоохон корпорациуд шинэ ажилтныг үнэлэхдээ “алдаа гаргасан уу?” гэж биш, харин “алдаагаа яаж зассан бэ?” гэж асуудаг гэнэ. Үүгээрээ Алдаа гаргаж байгаагаа биш, сурч хөгжиж байгаагаа бүү март гэдгийг ажилчидаа сануулдаг байх.

    Хамгийн их алдаа гаргасан үедээ л хамгийн их зүйлийг сурсан байдаг.

    Тиймээс карьерийн эхлэл, шинэ төсөл, шинэ орчны эхний үедээ алдаа гаргавал өөрийгөө гололгүй “би яг одоо туршлага хуримтлуулж байна” гэж бодох нь чухал шүү. Ингэсээр сэтгэл зүй болоод ажлын карьерт чинь ч эерэг нөлөөг үзүүлнэ гэдэгт итгэлтэй байна.

    Та Lambda-д талентаар бүртгүүлээд өөрийн ур чадвараа бодитоор үнэлүүлж, карьерын шинэ аяллаа бидэнтэй хамт эхлүүлээрэй. 

  • Хэрхэн ажлаа солих үеийн сэтгэл зүйгээ бэлдэх вэ?

    Хэрхэн ажлаа солих үеийн сэтгэл зүйгээ бэлдэх вэ?

            Ажлаа солих шийдвэр гаргах өдрөөс эхлээд л та сэтгэл зүйгээ бэлдэх хэрэгтэй гэдгийг мэдэх үү?  Шинэ орчин, шинэ хамт олон, шинэ хариуцлага гээд сэтгэл зүйн хувьд олон бэрхшээл дагуулж болзошгүй учраас айх, сандрах, эргэлзэх мэдрэмжүүд давхцдаг гэхэд болно. Тиймээс ажлаа солих үеийн сэтгэл зүйн бэлтгэлийг зөв хийх нь танд маш их тустай. Ингээд ажлаа солих үеийн сэтгэл зүйгээ хэрхэн бэлдэх хэрэгтэй хэдэн зөвлөгөөг блэтгэлээ. 
    1. Өөрчлөлтийг хүлээн зөвшөөрөх
    Ажлын байр солиход хамгийн түрүүнд сэтгэл зүйн хувьд өөрчлөлтийг хүлээн зөвшөөрөх нь юу юунаас илүү хамгийн түрүүнд хийх ёстой зүйл юм. 
    Хүмүүс ихэвчлэн өөртөө танил, дассан орчин, бидний нэрлэдэгээр comfort бүсээсээ гарахаас айдаг. Гэхдээ: 

     Өөрчлөлт бол таны амьдралын дахин нэг эхлэл төдийгүй шинэ эхлэл, шинэ боломжууд таныг хүлээж байгаа гэдгийг ойлгох хэрэгтэй. Үүнийг өөртөө ойлгуулчихвал таны сэтгэл зүй эртнээс өөрчлөлтөд бэлэн болох юм. 

    2. Сэтгэл зүйн бэлтгэлээ хангах
    Ажлын байр солих үед таны сэтгэл зүйд дарамт үүсгэж болдог. Тиймээс дараах зөвлөмжийг хэрэгжүүлэхийг зөвлөж байна. Үүнд: 

    • Өөртөө итгэх итгэлээ нэмэгдүүлэх: Өмнөх ажлын байрандаа хэрэгжүүлсэн, өөрийнхөө хийсэн бүтээсэн амжилтаа эргэн харж, өөрийн чадвараа үнэлээрэй
    • Хүлээлтээ тодорхой болгох: Шинэ ажлаасаа яг юу хүсэж байгаагаа тодорхой болгоорой. Цалингийн нэмэгдэл, эсвэл кареерь өсөлт үү?
    • Стрессээ зөв удирдах: Амралт, дасгал, найз нөхөдтэйгөө ярилцаж сэтгэл зүйдээ үүсэж байгаа стрессээ гадагшлуулаарай. 
    • Гэр бүлийн дэмжлэг авах: Ойр дотнын хүмүүсийн сэтгэл санааны дэмжлэг энэ цаг үед маш чухал. Тиймээс мэдрэмжээ илэрхийлж, хайртай хүмүүсээсээ тусламж авааарай. 

    3. Шинэ орчинд өөрийгөө бэлтгэх
    Ажлаа солихоос өмнө шинэ ажлын байр, орчин нөхцлөө урьдчилан судлаад үзэхэд буруудах зүйл байхгүй шүү. 

    • Байгууллагын соёл, үнэт зүйл
    • Удирдлагын арга барил
    • Ажлын орчны уур амьсгалыг нэг асууж сураглаад үзээрэй. 

    4. Сэтгэл зүйн хямрал үүсвэл яах вэ?

    Ажлаа солих үед сэтгэл зүйн хямралд орох нь маш түгээмэл бөгөөд үүнээс ичиж, зугтах хэрэггүй. Өөрчлөлт, шинэ орчинд дасан зохицох үе шатанд айдас, стресс, ганцаардал, итгэлгүй байдал үүсдэг. Энэ нь таны биед болон сэтгэл зүйд шууд нөлөөлж, шинэ ажилдаа дасах явцыг удаашруулж болзошгүй. Иймд дараах зөвлөмжүүдийг хэрэгжүүлэх нь үр дүнтэй.

    • Мэргэжлийн хүнээс тусламж авах

    Сэтгэл зүйн хямралыг ганцаараа даван туулах шаардлагагүй. Сэтгэл судлаач, карьер коуч, мэргэжлийн зөвлөхүүдээс тусламж авах нь сэтгэл зүйн эрүүл мэндэд маш чухал. Судалгаагаар, сэтгэл зүйн зөвлөгөө авсан ажилтнууд шинэ орчинд хурдан дасан зохицдог болохыг American Psychological Association (APA) онцолсон байдаг.

    •  Дасгал хөдөлгөөн хийх

    Биеийн идэвхтэй байдал стресс бууруулах хамгийн үр дүнтэй аргуудын нэг юм. World Health Organization (WHO)-ийн судалгаагаар, долоо хоногт 150 минут хөнгөн болон дунд зэргийн дасгал хөдөлгөөн хийх нь сэтгэл гутрал, түгшүүрийг бууруулахад өндөр үр нөлөөтэй гэжээ. Жирийн алхах, иог, аэробик зэрэг хялбар дасгалуудыг туршаад үзээрэй. 

    • Амралтаа зөв зохицуулах

    Ажлаа сольсон үед шинэ ажлын ачаалалд шууд бүрэн автчихвал ядаргаа, стресс хурдан үүсдэг. Амралт, ажлын тэнцвэрийг хангах нь чухал. Судалгаагаар, тогтмол амарч, зав гарган өөртөө цаг зориулдаг хүмүүс ажлын орчинд илүү бүтээмжтэй, сэтгэл хангалуун байдаг нь батлагдсан байдаг шүү. 

    • Шинэ хамт олонтойгоо нээлттэй харилцах

    Шинэ хамт олонтойгоо нээлттэй, энгийн, найрсаг харилцах нь ажлын орчинд хурдан дасах түлхүүр болдог. CareerBuilder-ийн 2022 оны судалгаагаар ажлаа сольсон хүмүүсийн 62% нь шинэ хамт олонтой амархан ойлголцсон тохиолдолд сэтгэл зүйн стресс багассан гэжээ. Шууд, энгийн яриа өрнүүлэх, санаачилгатай, нээлттэй харилцахыг хичээгээрэй.

    •  Хугацаанд итгэх

    Сэтгэл зүйн хямрал нь түр зуурын мэдрэмж гэдгийг ойлгох хэрэгтэй. Harvard Medical School-ийн сэтгэл судлаачид ажлаа сольсон хүмүүсийн 75% нь 3-6 сарын дараа шинэ орчиндоо бүрэн дасаж, анхны стресс, түгшүүр багассан гэж дүгнэсэн байна. Ажлаа солих нь амьдралын томоохон өөрчлөлт бөгөөд энэ нь сэтгэл зүйд тодорхой ачаалал дагуулдаг. Гэхдээ та энэ үеийг зөв зохицуулж чадвал шинэ боломж, шинэ амжилтын үүд нээгдэнэ. Мэргэжлийн зөвлөгөө авах, дасгал хөдөлгөөн хийх, амралтаа зохицуулах, хамт олонтойгоо нээлттэй харилцах нь таны сэтгэл зүйг хамгаалах хамгийн үр дүнтэй алхмууд юм.

    Өөртөө итгэ. Энэ өөрчлөлт таны өсөлтийн нэг хэсэг.  LAMBDA Burnout-ын тест    та өөрийгөө шалгаж үзээд, одоогийн мэдрэмждээ дүгнэлт хийгээрэй.